• Jean-Pascal Salomez
• maart 12, 2026
• 5 minutes Read

Organisaties reageren niet op waarheid of rechtvaardigheid, maar op verstoringen van hun eigen communicatiesysteem.

In moderne bureaucratische systemen blijkt waarheid vaak ondergeschikt aan procedure. Wanneer burgers onregelmatigheden signaleren, worden hun signalen niet in de eerste plaats beoordeeld op hun inhoud, maar op hun administratieve verwerkbaarheid. Dit mechanisme werd uitgebreid beschreven door Niklas Luhmann, die organisaties analyseerde als autopoietische communicatiesystemen.

Binnen dergelijke systemen telt niet zozeer wat waar is, maar wat procedureel erkend kan worden. Problemen die niet formeel geregistreerd zijn, bestaan administratief nauwelijks. Hierdoor verschuift de aandacht vaak van de gemelde misstand naar de persoon die ze aankaart. De kritische burger wordt dan al snel gezien als lastig, terwijl hij in werkelijkheid een noodzakelijke rol vervult binnen een democratische samenleving.

De paradox is duidelijk: democratie vraagt betrokken burgers, maar bureaucratie reageert defensief op hun kritiek. Wat bedoeld is als controlemechanisme wordt daardoor soms behandeld als systeemverstoring.

• Jean-Pascal Salomez
• Anarchie
• JPS
• maart 11, 2026
• 7 minutes Read

Waarom ik het huidige maatschappelijke model verwerp

Mijn verwerping van het huidige maatschappelijke model komt niet voort uit haat tegen de mens, maar juist uit vertrouwen in wat de mens kan zijn. Doorheen levenservaring, observatie en reflectie werd voor mij steeds duidelijker dat er een groeiende kloof bestaat tussen de menselijke natuur en de structuren waarin wij vandaag leven.

Het dominante systeem organiseert het bestaan rond competitie, efficiëntie en hiërarchie. Het meet menselijke waarde in productiviteit en economische prestaties. In dat model dreigt de mens een functie te worden binnen een mechanisme dat zichzelf voortdurend in stand houdt.

Toch toont het dagelijkse leven iets anders: mensen zijn in staat tot samenwerking, solidariteit en wederzijdse hulp. Dat vermogen vormt de ware basis van menselijke samenlevingen.

Mijn kritiek op het huidige systeem betekent daarom geen oproep tot chaos of vernietiging. Ze vertrekt uit de overtuiging dat samenlevingen ook anders georganiseerd kunnen worden: met meer ruimte voor autonomie, verscheidenheid en menselijke verantwoordelijkheid.

Verandering begint zelden bij grote instituties. Ze begint bij individuen die durven nadenken over de wereld waarin zij leven en die de moed hebben om niet automatisch te volgen wat als vanzelfsprekend wordt voorgesteld.

Een menselijker samenleving zal niet ontstaan door destructie, maar door mensen die opnieuw durven vertrouwen op hun eigen geest, hun eigen geweten en hun vermogen om met anderen samen te leven.

• Jean-Pascal Salomez
• JPS
• Wetenschap en overtuiging
• februari 27, 2026
• 7 minutes Read

Artist Statement betreffende Jeanne, Kletterpanne en Jules Krapuul.

Dit werk vertrekt vanuit een ervaring van morele verzadiging: woorden als rechtvaardigheid, zorg en bewustwording circuleren zo intens dat ze hun betekenis verliezen. In plaats van inzicht en verantwoordelijkheid produceren ze vooral emotionele geruststelling. Vanuit menswetenschappelijk perspectief kan dit worden begrepen als **morele inflatie**: morele taal blijft circuleren, maar verliest haar kritische koopkracht.

Het werk onderzoekt hoe structurele onmacht leidt tot affectieve mobilisatie en kuddegedrag, waarbij verontwaardiging analyse vervangt en nuance verdacht wordt. Figuren als Jeanne, Kletterpanne en Jules Krapuul functioneren niet als individuen, maar als rollen binnen dit proces: dragers, doorgevers en exploitanten van collectieve emotie.

De keuze voor satire is bewust epistemologisch. In contexten waar rationeel debat wordt afgesloten door morele consensus, kan satire vanzelfsprekendheden ontregelen en zichtbaar maken wat genormaliseerd is. Dit werk biedt geen oplossingen en claimt geen morele superioriteit; het functioneert als een kritische diagnose. Het vraagt geen instemming, maar aandacht — en verdraagt geen comfort.

• Jean-Pascal Salomez
• JPS
• februari 25, 2026
• 1 minute Read

Ik en Al de Anderen.

• Jean-Pascal Salomez
• JPS
• Wetenschap en overtuiging
• februari 24, 2026
• 9 minutes Read

Femicide als comfortproduct

Dit opiniestuk vertrekt niet vanuit morele geruststelling, maar vanuit onbehagen. Het stelt scherpe vragen bij de manier waarop femicide vandaag wordt voorgesteld: als emotioneel consumptieproduct, verpakt in docudrama’s die harten beroeren maar hoofden sluiten. De nadruk ligt op één verhaal, één perspectief, één toegelaten emotie. Complexiteit wordt vermeden, context weggesneden.

Deze tekst weigert die vereenvoudiging. Niet om geweld te vergoelijken, maar om het ernstig te nemen. Want geweld ontstaat nooit in een vacuüm. Wie preventie ernstig meent, moet durven kijken naar escalatie, ontregeling, wederzijdse destructie en maatschappelijke nalatigheid. Dat vraagt analyse, geen moreel spektakel.

Het stuk benoemt ook wat zelden gezegd wordt: mensen die opgesloten worden, verliezen vaak niet alleen hun vrijheid maar ook hun stem, hun menselijkheid en hun recht op complexiteit. Intussen circuleert verdriet in de publieke ruimte als morele munt, ingezet om anderen het zwijgen op te leggen en het geweten te sussen.

Dit is een aanklacht tegen emotiehandel, tegen het gemak van wijzen, tegen rechtvaardigheid die wordt ingeruild voor comfort. Het pleidooi is helder: echte rechtvaardigheid verdraagt meerdere waarheden tegelijk, zonder ze te reduceren. Alles minder is theater. En theater redt geen mensen.

+ Verhaal voor het slapen gaan.

• Jean-Pascal Salomez
• februari 20, 2026
• 2 minutes Read

Ik. Jij. Gij. Wij. Zij. …

Samenvattend. Elk (hard gesteld)

De tekst zegt dit:

Hoe je spreekt, bepaalt hoe je handelt.
Wie slordig is met voornaamwoorden, is vaak slordig met mensen.

Dat is geen esthetische claim.
Dat is een morele.

Dit is geen slogan.
Dit is een morele sluitsteen.

De tekst:

legt niets uit

beschuldigt niemand expliciet

maar laat niemand ongemoeid

Als dit zo hangt — in stilte, groot, traag —
dan heeft het werk zijn punt gemaakt.

Dank je voor het vertrouwen.
Dit is geen theorie meer.
Dit blijft kijken.

• Jean-Pascal Salomez
• ART-
• Raamaffiche v/d week
• februari 12, 2026
• 3 minutes Read

📘 HOOFDSTUK (ZETKLAAR)

De affiche van deze week vormt een bewuste, tekstuele interventie in de publieke ruimte. In plaats van beeld, symboliek of agitatie kiest zij uitsluitend voor taal. De boodschap is eenvoudig en direct: politieke macht en staatsstructuren worden bewust gede-sacraliseerd, terwijl het mens-zijn centraal wordt gesteld. Het klein schrijven van “amerika” en het hernoemen van “drumpf” functioneren daarbij als discursieve strategieën die de vanzelfsprekendheid van geopolitieke autoriteit ondermijnen. Hoofdletters worden gereserveerd voor mensen, niet voor staten.

Menswetenschappelijk kan deze affiche begrepen worden als een vorm van geweldloos verzet. Door plaatsing aan een raam — een overgangszone tussen privé en publiek — opereert zij buiten digitale algoritmes en institutionele filters. De fysieke affiche creëert een kortstondige verstoring van het dagelijkse waarnemingspatroon en nodigt uit tot reflectie. In een context van polycrisis, gekenmerkt door militarisering, polarisatie en ontmenselijking, herinnert de tekst aan een elementaire premisse: de mens gaat vooraf aan grenzen, naties en systemen.

De affiche functioneert daarmee niet als propaganda, maar als minimale civiele actie. Zij beoogt geen confrontatie, maar bewustwording. Woordkunst wordt ingezet als rationeel alternatief voor geweld en als middel om autonomie, kritisch denken en menselijke waardigheid opnieuw zichtbaar te maken.

• Jean-Pascal Salomez
• Anarchie
• Over Dictatuur
• februari 4, 2026
• 4 minutes Read

EUROPA ALS SPRINGPLANK

Europa noemt zichzelf vredesgebied, maar functioneert in werkelijkheid als logistiek verlengstuk van buitenlandse militaire macht. Luchtmachtbasissen, opslagplaatsen, spoorlijnen en datanetwerken maken van het continent geen neutrale ruimte, maar een operationeel lanceerplatform.

Wie oorlog faciliteert, participeert.

Volgens militaire doctrine en internationaal recht wordt infrastructuur die troepen, wapens of coördinatie ondersteunt automatisch een legitiem doelwit. Dat betekent dat niet alleen basissen, maar ook de omliggende samenleving risico draagt. Burgers worden zo, zonder keuze of inspraak, onderdeel van een conflict dat zij niet begonnen.

De illusie van veiligheid is psychologisch. De betrokkenheid is materieel.

Europa leeft in vrede als beleving, maar niet als structuur.

Bondgenootschap met amerika — bewust klein geschreven — blijkt geen bescherming, maar instrumentalisering. Het continent wordt gereduceerd tot opslag, doorvoer en bufferzone. Strategisch zijn we geen partners, maar bruikbare ruimte.

Dit artikel stelt daarom een eenvoudige, oncomfortabele these:

Als we springplank zijn, worden we doelwit.

Neutraliteit bestaat niet zolang we militaire infrastructuur huisvesten. Het midden is fictie. Alleen demilitarisering kan echte veiligheid opleveren.

Tegenover deze imperiale logica staat een ander mensbeeld: onderlinge afhankelijkheid, geweldloosheid en het besef dat oorlog altijd zelfbeschadiging is.

Geen vlaggen.
Geen basissen.
Geen medeplichtigheid.

Alleen leven.

• Jean-Pascal Salomez
• Wetenschap en overtuiging
• februari 3, 2026
• 6 minutes Read

De Risicosamenleving zonder Illusies

We leven in een tijdperk waarin crisis geen uitzondering meer is, maar achtergrond. Economische instabiliteit, oorlog, ecologische schade en technologische kwetsbaarheid grijpen in elkaar en vormen een permanente staat van dreiging. Tegelijk ondermijnen terugkerende schandalen bij politieke en economische elites het vertrouwen in instituties. Wat ooit incidenten leken, wordt gelezen als patroon. Vertrouwen verdampt.

Gedragswetenschappelijk leidt dat niet tot revolte, maar tot terugtrekking. Mensen worden defensiever, sluiten zich op in kleine kringen, verliezen geloof in collectieve oplossingen en tolereren steeds vaker controle in ruil voor veiligheid. Moreel sluipt cynisme binnen: wanneer regels niet voor iedereen gelden, verdwijnt de motivatie om ze nog te volgen. Zo verschraalt het sociale weefsel langzaam. Niet door explosies, maar door slijtage.

Existentiëler verandert ook de ervaring van werkelijkheid. De toekomst voelt onzeker, tijd verkort tot het onmiddellijke, engagement wordt vermoeiend. Niet het kwaad, maar uitputting wordt het dominante gevoel van onze tijd.

Toch ontstaan precies daar kleine tegenruimtes. Plekken waar mensen blijven denken, spreken, schrijven en betekenis maken buiten de logica van macht en spektakel. Geen grote gebaren, maar lokale autonomie. Geen naïviteit, maar strategie. Want wanneer systemen wankelen, wordt cultuur geen luxe, maar een vorm van overleving.

Polycrisis is het klimaat waarin we leven.
Betekenis is wat we daartegen bouwen.

• Jean-Pascal Salomez
• Wetenschap en overtuiging
• februari 2, 2026
• 4 minutes Read

Polycrisis Was Da?

We worden wakker in een tijdperk waarin crisis geen uitzondering meer is, maar achtergrondruimte. Oorlog, klimaatontwrichting, energieproblemen, economische instabiliteit en technologische versnelling treden niet afzonderlijk op; ze versterken elkaar. De Franse denker Edgar Morin noemt dit een polycrisis: een toestand waarin verstoringen zich opstapelen tot een permanente staat van onzekerheid. De Duitse socioloog Ulrich Beck sprak eerder al van een risicosamenleving, waarin moderniteit haar eigen gevaren produceert.

Dreiging is daardoor banaal geworden. Meetvliegtuigen controleren de lucht op radioactiviteit, oorlog beschadigt energie- en nucleaire infrastructuur, en ecologische schade werkt traag maar langdurig door in lichamen en landschappen. Geweld is niet alleen explosief, maar ook sluipend. Het tast toekomst aan zonder spektakel.

Die permanente alarmtoestand heeft psychologische gevolgen: vermoeidheid, machteloosheid, morele uitputting. Toch ontstaat precies in die context een tegenruimte. In kleine, autonome plekken — ateliers, schrijftafels, gesprekken — wordt betekenis opnieuw opgebouwd. Niet groots, maar precies genoeg om menselijkheid te bewaren.

Een gelukkige dag is daarom geen dag zonder dreiging, maar een dag waarop handelingsruimte mogelijk blijft: schrijven, denken, spreken. In een polycrisis wordt cultuur geen luxe, maar een vorm van weerstand. Denken is dan geen commentaar op de wereld, maar een manier om haar bewoonbaar te houden.